ماهِ عسل
سیده مریم طیار
صبح یک روز تعطیل و در آخرین روزهای یکی از سال‌های شمسی، حوالی همین سال‌های حیات خودمان در این جهان فانی و گذرا، فریادهای ارشمیدس‌وار آقا فرهاد، خواب را از سر شیرین خانم پراند: «یافتم! یافتم! یافتم!... باور کن که یافتم.»
شیرین خانم که همان‌طور نشسته روی مبل داشت به چرت بعد از صبحانه‌اش می‌رسید، همزمان که سرش را با احتیاط بلند می‌کرد تا مبادا به مهره‌های حساس گردنش آسیبی وارد شود، یک دستش را بلند کرد و کوسن را هم از زیر سرش برداشت و بعد دست دیگرش را گذاشت روی شکمش و گفت: «چی رو یافتی؟ جورابی رو که هفته قبل گم کرده بودی؟ یا اون سکه دویست تومنی که افتاده بود ته کمد لباسا؟ اگه گذاشتی بعدِ ده سال زندگی مشترک، با دل آسوده این بار رو بذارم زمین و بالاخره منم مادر بشم!»
آقا فرهاد که انگار تازه متوجه شده بود صدایش از حد مجاز خانه و خانواده فراتر رفته، بی‌اختیار دستش را گرفت جلوی دهانش. ولی البته این حالتش دو ثانیه بیشتر دوام نیاورد و هیجان کشف نابهنگامش، باز هجوم آورد به طرفش و اجازه نداد شیرین به ادامه چرتش برسد.
و البته هجوم دوباره هیجان نوظهور صبحگاهی به جان آقا فرهاد باعث شد تا در حرکتی سریع، تلویزیون را که محض مراعات استراحت خانم خانه، از یک ساعت قبل به شکل صامت درآمده بود و آن تو همه‌چیز و همه‌کس در حال پانتومیم بازی کردن اجباری بودند، کاملا خاموش کند و در عین حال جواب خانم را هم بدهد که: «نه بابا! جوراب و سکه کیلو چند؟»
به محض این‌که تلویزیون تمام‌تصویری‌شده از دور خارج شد، آقا فرهاد با تمرکز بیشتری توانست مراحل سبک سنگین کردن اوضاع را به انجام برساند؛ به این ترتیب که اول، چهار پنج باری طول و عرض پذیرایی را به سرعت طی کرد و نه‌تنها تنفسش بهتر شد و اکسیژن بیشتر و بهتری به مغز و قلبش رساند بلکه حتی توانست بر اوضاع روحی‌اش هم مسلط شود. در گام بعدی، آمد و نشست روی مبل رو به رو و چشم در چشم شیرین گفت: «یادته یه روزی یه قولی بهت دادم؟»
شیرین که بهت‌زده شده بود، کمی به حافظه‌اش فشار آورد، بلکه یادش بیاید چه قولی؟ فرهاد هم مشتاقانه منتظر بود تا آن فکری را که در ذهنش می‌گذرد، از دهان همسرش بشنود. ولی نه، شیرین موفق نشد و این موضوع وقتی آشکار شد که گفت: «ای آقا. شما که هیچ‌وقت قولی به آدم نمی‌دی، مبادا که نتونی بهش عمل کنی و شرمنده بشی.» و بعد اضافه کرد: «واقعا نمی‌دونم منظورت از قول چیه؟ من رو که سرکار نذاشتی؟» و دوباره کوسن را برداشت تا پسِ سرش را بگذارد رویش، با این امید که شاید هیجان فرهاد با هوار کشیدن و قدم زدن فروکش کرده باشد و او دوباره بتواند چشم روی هم بگذارد.
ولی فرهاد با اشتیاق گفت: «من و سرکار گذاشتن؟ حرفا می‌زنی‌ها!» بعد آهی کشید و ادامه داد: «حق داری خب یادت نیاد. خیلی سال ازش گذشته.» دست کشید به چانه‌اش و خردمندانه ادامه داد: «ولی می‌تونم راهنماییت کنم.»
شیرین که کنجکاو شده بود گوش‌هایش را تیز کرد. فرهاد گفت: «همون یه قولی که دادم و هنوزم بهش عمل نکردم.» و از بس که از بدقولی‌اش خجالت کشید، سرش را انداخت پایین و چشم دوخت به گل‌های رنگارنگ فرش زیر پایش.
شیرین یخ کرد. یادش آمد. مگر ممکن بود یادش نیاید؟ با این‌که این یادآوری همراه بود با خاطرات زیبای اولین روزها و ماه‌های آشنایی با همسرش؛ ولی بدقولی، بدقولی بود و دلخوری به همراه داشت. با این حال مراعات همسرش را کرد و سعی کرد اوضاع را عادی جلوه بدهد و دلخوری‌های گذشته را به روی مرد زندگی‌اش نیاورد.
بنابراین خیلی عادی و آرام گفت: «منظورت ماه عسله؟»
فرهاد سرش را بلند کرد. از هیجانش کم شده بود. ولی چهره آرام همسرش را که دید کمی اعتماد به نفس پیدا کرد و گفت: «آره، ماه عسل.»
شیرین که می‌خواست حال و هوای همسرش را به حالت شاد و مشتاق قبلی برگرداند، با خنده گفت: «فکر می‌کردم اون ماه عسل کذایی، دیگه پیوسته به تاریخ؟»
فرهاد برگشت سر هیجان اولش و با همان لحن شاد و بشاش همیشگی‌اش گفت: «تاریخ؟ نه بابا. کدوم تاریخ؟ قول که تاریخ‌بردار نیست.»
چشمان مهربان شیرین، کار خودش را کرده بود و قلب ناراحت فرهاد دوباره روشن و آرام شده بود. پس گفت: «حالا دیگه جدی جدی وقتشه که بریم یه ماه عسل درست و حسابی.»
شیرین هیجان‌زده گفت: «واقعا؟»
فرهاد گفت: «بله که واقعا. می‌برمت یه جایی که اصلا فکرشم نمی‌کنی.»
شیرین گفت: «چقدر خوشحالم کردی فرهاد.» ولی بعد انگار که چیزی یادش افتاده باشد گفت: «ولی آخه الان؟»
فرهاد گفت: «الان بهترین فرصته. این دو سه هفته تعطیلی نوروز، بهترین وقته. دیگه گیرمون نمیاد.»
شیرین گفت: «منظورم بچه‌ست.»
فرهاد گفت: «آها... حالا گرفتم چی می‌گی!» بعد فکری کرد و گفت: «خب با ماشین اختصاصی می‌ریم. چطوره؟... اصلا می‌تونم ماشین همکارم رو بگیرم... خودشونم عید می‌رن مسافرت، ولی با قطار. این‌جوری راحت می‌ریم و برمی‌گردیم... خوبه؟ هوم؟...» بعد گردنش را کج کرد و خواهش‌وار گفت: «بگو که خوبه؟»
خیال شیرین که با شنیدن موضوع ماشین همکار راحت شده بود، سری به نشانه تأیید تکان داد و لبخندی زد و رفت سر اصل مطلب: «خب، حالا کجا به سلامتی؟»
حرف‌ها که به این‌جا رسید، فرهاد لبخند گشادی تحویل همسرش داد و گفت: «این دیگه جزو اسرار مردانه‌ست محض سورپرایز کردن همسر و دقیقا همون چیزیه که یافتم. باید منتظر بشی و با جفت چشمات ببینی.»
شیرین، عاشق غافلگیری‌های این شکلی بود. پس دیگر اصراری نکرد. دو سه روزه، همه هماهنگی‌های ماشین و مرخصی احتمالی و غیره را انجام دادند و بار و بندیلی بستند به قدر کفایت یک ماه سفر و دل را زدند به دریا و مسافر جاده شدند.
توی راه، ذهن کنجکاو شیرین علی‌رغم میل به غافلگیر شدن، مدام دنبال رمزگشایی از مقصد بود و مرتب اسم تابلوهای شهرهای ورودی را می‌خواند و روی نقشه مسیرشان را دنبال می‌کرد تا بلکه پیش از رسیدن موفق به حل معما شود.
رفتند و رفتند تا این‌که کم‌کم رسیدند به تابلوهایی که قدم به قدم نزدیک شدن به پایتخت را اعلام می‌کرد. شیرین در ذهنش چند گزینه مطرح کرد: «یا می‌ریم شمال و دریا و ساحل.» و فکر کرد: «وای که چقدر طبیعت رو دوست دارم، اونم توی این هوای شبه‌بهاری.»
گزینه بعدی را مرور کرد: «شایدم بریم پابوس امام رضا...» و از این فکر ذوق کرد: «وای خدا! یعنی بالأخره قسمت شده دو نفری، نه، سه نفری بریم زیارت؟»
و فکر کرد: «اصلا شاید بچه‌مون اونجا به دنیا بیاد... وای چه خوب...» بعد به وضعیت خودش فکر کرد و نگران شد: «نمی‌دونم شایدم نرفتیم زیارت... الان اونجا احتمالا غلغله‌ست...» ولی قبل از این‌که وارد فاز ناراحتی شود، خودش را دلداری داد: «هر چی خدا بخواد.» و همین فکر شادش کرد و غصه‌ها پر کشیدند و رفتند.
بعد از این دو گزینه، ذهنش چرخید طرف غرب کشور: »هوای کوهستان هم عالمی داره برای خودش. یه دنیا اکسیژن می‌فرستیم توی ریه‌هامون. برای بچه هم خوبه. یه عالمه هم سوغاتی‌های جور وا جور می‌گیریم برای فامیل و دوست و آشنا.» و شروع کرد به رویاپردازی کردن.
چند لحظه بعد که به خودش آمد، دید ماشین کنار جاده متوقف است و همسرش هم نیست. بیرون را که نگاه کرد، از چیزی که می‌دید حیرت کرد: برج آزادی با آن ابهتش در مقابلش ایستاده بود. هرچه فکر کرد یادش نیامد آن سی چهل کیلومتر باقیمانده تا تهران را چطور آمده‌اند که او اصلا متوجه نشده؟ از بس که در تخیلات خودش غرق شده بود.
با نگاه دنبال فرهاد گشت. آن بیرون پیدایش کرد در حالی که داشت از خودش و ماشین و شیرین با دورنمایی از برج آزادی سلفی می‌گرفت. سلفی‌های فرهاد و ادا و اطوارهایش، شیرین را در ماشین به خنده انداخت. وقتی بالاخره کار فرهاد با دوربین و برج و ماشین در زوایای مختلف تمام شد و برگشت توی ماشین؛ شیرین با لحن ملایمی گفت: «چیکار می‌کنی؟ وقت رو تلف نکنیم بهتره آقا فرهاد.»
فرهاد گفت: «چشم. الان می‌رم سراغ برج شماره دو.»
شیرین از رفتار فرهاد بهت‌زده شد ولی نخواست توی ذوق همسرش بزند. پس اعتراضی نکرد.
خیابان‌ها بسیار خلوت بود و هوا به شکل عجیبی، صاف و آسمان هم به شکل غریبی، آبی. از همان دور هم، نمای تمام‌قدی از برج میلاد با وضوح بالا و همراه با درج جزئیات بسیار دقیق در لنز چشم تماشاگران دیده می‌شد. با این وجود این مسأله اصلا توجه شیرین را به خودش جلب نکرد.
تا نزدیک غروب در کنار برج بلند میلاد هم باز تعدادی سلفی که می‌شود اسم زیاد را رویشان گذاشت، صاحب شدند. تا این‌که فرهاد بالأخره رضایت داد و گفت: «خب دیگه عکس گرفتن برای امروز بسه، بریم یه هتلی مسافرخونه‌ای جایی پیدا کنیم، مُردم از خستگی و گشنگی.»
این‌جا بود که دیگر شیرین جوش آورد و داد زد: «فرهاد؟»
فرهادِ متعجب که با آن چشمان گرد شده فقط مانده بود از شدت تعجب ده تا انگشتش را بگیرد بالا، پرسید: «بله؟»
شیرین غرید: «این چه حرفیه الان زدی؟»
فرهاد آهسته گفت: «کدوم حرف؟... خستگی؟ یا گشنگی؟...»
شیرین جواب داد: «مسافرخونه رو می‌گم.»
فرهاد گفت: «درک نمی‌کنم. پس چیکار کنیم؟ اول بریم یه جا غذا بخوریم بعد بریم سراغ مسافرخونه؟! خب بذار دو تا یکیش کنیم و خلاص دیگه.» و به همسرش نگاه کرد تا ببیند قانع شده یا باز هم اعتراضی دارد؟
شیرین اخمش را پر رنگ‌تر کرد و گفت: «مگه قرار نبود بریم ماه عسل؟»
فرهاد صادقانه جواب داد: «چرا! بود.»
شیرین با حرص گفت: «پس این‌جا چیکار می‌کنیم؟ زودتر راه بیفتیم بریم دیگه.»
فرهاد نفس راحتی کشید و لبخندی صورتش را تزئین کرد و گفت: «خب اومدیم و رسیدیم دیگه. مقصد همین‌جاست عزیز من.» بعد با شیطنت گفت: «دیدی نتونستی حدس بزنی. به این می‌گن غافلگیری اساسی!» و شروع کرد به خندیدن.
فرهاد می‌خندید و نفس شیرین در سینه حبس شده بود. چیزی که می‌شنید برایش باور نکردنی، غیر قابل قبول و همین‌طور غیر قابل هضم بود. شنیدن این مطلب که مقصد ماه عسل رویایی‌شان همان تهران بوده و نه هیچ‌جای دیگر، باعث شد فورا تصاویری از آسمانخراش‌های بی‌انتها در هاله‌ای غلیظ از دود و غبار جلوی چشمانش نمایان شود. به این تصویرها، منظره‌هایی از بزرگراه‌های مملو از اتومبیل‌های رنگ به رنگ و مدل به مدل را هم اضافه کنید؛ آن هم همراه با بوق‌های ممتد و پر تکرار ماشین‌های متوقف شده در ترافیک صبحگاهی، ظهرگاهی، عصرگاهی و شامگاهی را. همچنین در آرشیو تصاویر ذهنی‌اش که حاصل مشاهده و پیگیری مستمر اخبار تلویزیون در مورد اوضاع و احوال مسائل محیط زیست شهری بود، تصویرهایی هم از اتومبیل‌هایی وجود داشت که در چهارراه‌های مختلف شهر، اعم از بزرگ و کوچک، گره‌هایی در هم خورده‌اند ناگشودنی؛ تازه آن هم همراه با گداهای پر شمار پایتخت که در میان ماشین‌های انبوه متوقف در خیابان‌ها و چهارراه‌ها می‌لولند و جیب‌های کوچک متعددشان را برای جیب بزرگ رئیس‌شان، از اسکناس‌های تا نخورده پر می‌کنند.
یادآوری این قبیل مشاهدات باعث شد دقایق بعدی زوج جوان این‌طور سپری شود: خروج قطار کلمات بی‌وقفه و پیاپی از دهان شیرین و در مقابل، سکوت فرهاد و صرفا شنونده باقی ماندنش.
بخش کوچکی از آن قطار این بود: «تهران؟ آخه تهران هم شد جا؟ همه نو عروسشون رو می‌برن شمالی، جزیره‌ای، کوهی، دشتی، جنگلی... چه می‌دونم؟ یه جای خوش آب و هوایی... شوهر ما هم بعد از ده سال آزگار، زن پا به ماه‌شو آورده توی دود و سرب و سرطان! حالا من هیچی، یه ذره هم به این بچه بی‌گناه فکر نکردی؟» بعد آخی گفت و دست گذاشت روی شکمش.
فرهاد که نگاهش را دوخته بود به رو به رو، برگشت طرف شیرین و پُقی زد زیر خنده. ده پانزده ثانیه‌ای هم به خنده فرهاد و نگاه متعجب و منتظر و اخمالوی شیرین گذشت. فرهاد آن‌قدر خندید و خندید که اشکش درآمد و دلش درد گرفت. آخرش به حرف آمد و گفت: «خدا نکشدت زن... ماشاالله چقدر اطلاعات داری!»
شیرین که با دیدن و شنیدن عکس‌العمل فرهاد کمی از شدت اخمش کم شده بود، گفت: «تو هم اندازه من تلویزیون می‌دیدی، دیگه بر نمی‌داشتی بیاریم این‌جا.» و با دلخوری رویش را برگرداند آن طرف.
فرهاد جدی شد و جواب داد: «حق با شماست. ولی اونی که می‌گی یه روی تهرانه. ما اومدیم اون یکی روی تهران.»
شیرین برگشت و گفت: «تهران، تهرانه دیگه. این رو و اون روش کجا بود؟!»
فرهاد گفت: «نه، نگرفتی چی می‌گم خانمم.» بعد دوربینش را درآورد و سلفی‌های جدید را نشانش داد و پرسید: «چی می‌بینی؟»
شیرین که معلوم بود منظور همسرش را درک نمی‌کند، نگاهی سرسری به عکس‌ها انداخت و با بی‌خیالی گفت: «یه برج دود گرفته با دو تا و نصفی آدم بیکار... با یه ماشین... خیابونای کسالت‌آور، یه شهر بی‌روح و خلوت...»
فرهاد پیروزمندانه گفت: «نگفتم؟ نگرفتی چی می‌گم عزیزم.» بعد یکی یکی عکس‌ها را دوباره نشان داد و توضیح داد: «آسمون رو نگاه کن.»
شیرین توی عکس آسمان را نگاه کرد ولی باز هم چیزی دستگیرش نشد.
فرهاد گفت: «ببین چه آبیه!»
تصویر چند خیابان و بزرگراه را هم آورد و نشان داد و گفت: «ببین چه خلوته! از ترافیک هیچ خبری نیست. ترافیک که نباشه، خب از دود هم خبری نیست دیگه.»
شیرین به فکر فرو رفت. فرهاد ادامه داد: «بهترین وقت تهرانگردی، همین بیست سی روز نوروزه. هوا موا، تمیز... ترافیک مرافیک، کنسل... اتوبان‌ها، آزادراه... خیابونا، اتوبان... اصلا خودت نگاه کن دیگه... پرنده پر می‌زنه؟! ... از غلغله‌‌بازار ماشین و آدم خبری نیست... همه رفتن یه ماه تموم استراحت.»
حالا که شیرین منظور فرهاد را درک کرده بود، اخم‌هایش کاملا از هم باز شد؛ با این حال هنوز ساکت بود. فرهاد تیر آخر را برای جلب رضایت همسر و باز کردن اخم‌های مادر بچه‌اش زد و گفت: «اصلا انتخاب با تو... اگه بخوای می‌ریم یه جای دیگه...»
شیرین که دیگر ذوق و شوقش برگشته بود، حرفی زد که به فرهاد فهماند این شیرین همان شیرین همیشگی است: «حالا که از سرب و سرطان خبری نیست پس بیا همین‌جا ماه عسلی رو که شروع کردیم تکمیل کنیم.»
از فردا شیرین و فرهاد تبدیل شدند به دو گردشگر حرفه‌ای. موزه‌ای نماند که در مدت اقامت‌شان در پایتخت نرفته باشند
مخصوصا که بازدید از موزه‌ها هم در آن ایام کساد نوروزی، رایگان بود.
یکی از بهترین بخش‌های گردشگری‌شان رفتن به دل پارک‌های جنگلی بود. از لویزان بگیر تا چیتگر. حالا بماند که بوستان‌های کوچک و بزرگ را هم از بالا تا پایین و وسط در نوردیدند. عبور از بین درخت‌های تازه بیدار شده، حس طبیعت‌دوستی شیرین را که حسابی ارضا می‌کرد و بر خوش‌اخلاقی‌اش می‌افزود. باغ وحش ارم و باغ پرندگان را هم خیلی دوست داشتند که در نوع خودش جنبه دیگری از گردشگری بود و چون شیرین حال و پای کوه‌پیمایی نداشت فقط سری کوتاه به توچال زدند و سوار تله‌کابینش شدند.
یک روز صبح فرهاد شیرین را با فهرستی از آثار تاریخی و باستانی شهر غافلگیر کرد و بعدش هم شروع کردند به بازدید. هم به مجموعه کاخ‌های سعدآباد و کاخ گلستان سر زدند و هم رفتند سراغ آثار باستانی دیگری مثل دارالفنون و مسجد سپهسالار و برج طغرل و... . این درست یک هفته بعد از آن بود که به زیارت روزانه امام‌زاده‌های شهر رفته بودند و از امام‌زاده عبدالعظیم حسنی در جنوب شروع کرده بودند تا رسیده بودند به امام‌زاده صالح در شمال. سعی کرده بودند هر روز جایی بروند و مزاری را از قلم نیندازند. این گردش‌ها آن هم گردش‌هایی که از جنس ماه عسل است و در نوروز هم اتفاق می‌افتد خشک و خالی که نمی‌شود. پس سعی می‌کردند شام و ناهار و میان‌وعده‌هایشان را هم کنار سبزه و چمن با طراوتی میل کنند. حتی اگر غذای ساده‌ای داشتند و نمی‌خواستند با رفتن به رستوران و کافه هزینه سفرشان را بی‌جهت بالا ببرند، این یک قلم را از خودشان دریغ نمی‌کردند و با همین چیزهای کوچک و لبخندی مهربانانه هم که شده، خوش می‌گذارندند.
آن آخرها هم سری به روستاهای اطراف تهران زدند که عجیب دیدنی و باصفا بود.
در طول اقامت‌شان آن‌قدر فیلم و عکس از این‌جا و آن‌جا و انواع و اقسام نمادهای معروف و حتی کم‌تر شناخته‌شده شهری گرفتند که حافظه موبایل و دوربین هم کم آورد و دیگر راضی شدند به اتکا به حافظه خودشان.
آن وسط شاید بیشتر از همه از خلوتی خارج از تصور شهر در نیمه اول تعطیلات لذت بردند؛ آن‌قدر حضور اتومبیل‌های شخصی در خیابان‌ها کم‌تعداد بود که به راحتی می‌شد کف خیابان‌ها را حسابی تماشا کرد، کاری که در سایر اوقات سال به دلیل ترافیک سنگین در فهرست امور محال طبقه‌بندی می‌شد.
شیرین آن‌قدر از تعطیلات لذت برد که آرزو کرد مسئولان چند روز دیگر هم تمدیدش کنند شاید که فرزندشان در شهری که پدر و مادرش ماه عسل‌شان را گذرانده‌اند به دنیا بیاید؛ ولی این آرزو اگر چه محال نبود؛ با این وجود در آن سال بخصوص برآورده نشد و آن‌ها ناچار شدند برگردند به شهر خودشان. یعنی همان‌جایی که نه‌تنها در ایام نوروز بلکه در تمام ایام سال، خوش آب و هوا و پاکیزه بود. با خودشان انبوهی از خاطرات منحصربفرد را هم بردند از شهری که در تعطیلات یک‌ماهه نوروزی کمی تنها می‌شد و می‌توانست نفسی بکشد. این هم شاید برای خودش ماه عسل سالانه شهری بود به بزرگی تهران.