طنین فریادت تا قیامت باقی است....

سروناز حر

با اشتیاق صفحات کتاب را یکی یکی ورق می‌زد، هر چه جلوتر می‌رفت بیشتر متعجب می‌شد. خواندن این سخنان هر لحظه بیشتر شگفت زده‌اش می‌کرد.کلامی‌ منحصر به فرد، فصیح و بلیغ، سرشار از معارف ناب؛ چگونه یک زن به این‌سان، با صلابت خطبه خوانده است. بعد از قرآن و نهج البلاغه، متنی با این متانت و وزانت هرگز ندیده بود.

از پدرش شنیده بود که این خطبه بی‌نظیر را اجدادش سینه به سینه می‌آموختند و به آیندگان منتقل می‌کردند. منابع و اسناد آن به قدری محکم بود که تردیدی در صحت این جملات و عظمت گوینده‌اش نمی‌شد کرد. شیعه و سنی همه بر درستی آن همچون، احادیث متواتر، تاکید داشتند.

خطبه فدکیه که به بهانه غصب زمین‌های زراعی فدک ایراد شده بود، در واقع تمام مفاهیم توحیدی و اعمال عبادی، سیره پیغمبر‌صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم، اسرار و فلسفه احکام و‌... را در برداشت. این خطبه در آن روزهای آشفته جامعه ‌اسلامی، پس از رحلت پیامبر، حکم چراغی بود در ظلمات انحراف و نفاق موجود.

***

طنین گام‌هایش همچون پدر بود. زنان بنی‌هاشم اطرافش را احاطه کرده بودند تا مبادا چشم نامحرمی، به ریحانه نبی بیفتد. در گلو هم بغض داشت و هم فریاد، می‌خواست حق خود را باز ستاند، برای احقاق حق فریاد را در گلو حبس کرده بود. اما بغض رهایش نمی‌کرد، آخِر باورنکردنی است در این مدت کوتاه پس از کوچ پدر، اینگونه امتش به بیراهه رفته باشند، نفاق و خیانت، حسد و حرص دنیا، مشام زیبا گلِ پیغمبر را آزار می‌داد.

سکوت جایز نبود. گرچه پدر، علی‌علیه‌السلام را به سکوت فراخوانده بود، اما او که می‌توانست از همسر مظلومش دفاع کند، او می‌توانست بار دیگر وصیت‌های پدر را به یاد این جماعت مزور بیاورد.

دقایقی بعد مسجد سراسر همهمه شد. بعد از آنکه پرده‌ای میان او و مردان آویختند، بانو لب به سخن گشود و با ناله‌اش جمعیت را محزون و منقلب کرد. فریاد آمیخته با بغض او، از ظلم و جوری که بر خاندان رسالت رفته بود، پرده برمی‌داشت. یادگار پیامبر بعد از روشنگری‌ها، طلب یاری از مهاجر و انصار نمود، افسوس که خواب غفلت، پرده بر گوش‌های آنان افکنده و باز هم نشنیدند. گویی آن جا بودکه ندای هل من ناصر ینصرنی، برای اولین بار از سوی مردم اجابت نشد.

***

هر چه جستجو می‌کرد، بیشتر می‌یافت. ده‌ها کتب ارزشمند با موضوع این خطبه و شرحی بر آن در کتابخانه موجود بود. از آنجایی که تمام علما و بزرگان دین، همواره تاکید بسیاری بر اهمیت و غنای این خطبه داشتند، آثار بسیاری در شرح و تفسیر آن نگاشته شده بود.

خطبه فدکیه از اسناد حقانیت شیعه در طول تاریخ است و برای حفظ آن تلاش‌های بسیاری صورت گرفته است.

‌محتوای گران‌سنگ این خطبه را می‌توان از زوایای مختلف بررسی کرد. مساله توحید و صفات خداوند متعال، هدف از خلقت، اسرار و فلسفه احکام، آثار اعمال، صفات و سیره پیغمبر، هشدار و انذار به مردم و محورهای دیگری که بر انحصاری بودن این کلام صحه می‌گذارد، همگی بخشی از گنجی است که هنوز فرصت برای کشف آن بسیار است. دفاع از ولایت و امامت و آگاهی بخشی به مردم جامعه آن زمان در راستای شناخت امام زمان خود را می‌توان یکی از محورهای برجسته خطبه فدکیه قلمداد کرد. به اعتراف اندیشمندان شیعی سخنان گهر بار بانو آن چنان در شرح و معنا بی‌پایان است که در این مجال نمی‌گنجد.

***

آن روز نوبت دورهمی ‌در منزل فاطمه بود. او که به تازگی صاحب فرزند شده بود، دوستانش را به این بهانه شیرین در منزلش دور هم جمع کرده بود. بعد از احوالپرسی و خاطره بازی و انداختن عکس‌های یادگاری، محدثه پیشنهاد داد یک موضوع برای بحث انتخاب کنند و از این زمان دور هم بودن برای انتقال تجربیات بهره ببرند. زهرا که نوعروس جمع بود، از دغدغه‌هایش گفت و از اینکه نمی‌داند وظیفه یک زن در موقعیت او چیست؛ الناز در تایید حرف‌های او از سردرگمی‌ها پس از تولد فرزندش تعریف کرد. از نظر مریم مساله آن‌ها دغدغه جمعی زنان و دختران مسلمان امروزه بود. بانوانی که این روزها در هیاهوی رسانه‌های داخلی و خارجی سرگردان شده و بی‌آنکه کسی راه به آن‌ها نشان دهد و دست آن‌ها را بگیرد، رها شده‌اند.

فاطمه انگار که نکته مهمی‌به یادش آمده باشد، از فراغت دوران بارداری و مطالعاتش گفت، یکدفعه با اشتیاق لبخندی زد و از خطبه فدکیه گفت. او معتقد بود سرک کشیدن در تاریخ اسلام، سال‌های دور و آشنایی با خطبه‌هایی نظیر فدکیه، می‌تواند بار دیگر مسیر صحیح را پیش پای آن‌ها قرار دهد. دختران امروزی اگر از قدرت و صلابت بانویی همچون فاطمه زهرا‌ سلام‌الله‌علیها آگاه شوند، سردرگمی‌ را به غبار مرور زمان می‌سپارند. فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در تمام مدت زندگانی کوتاهش، در عین انجام وظایف همسری و مادری به بهترین شکل، مشارکت فعال در جامعه داشته و نماد یک زن مسلمان و متعهد اجتماعی است که هیچگاه نسبت به زمانه، دین و امام خود دچار غفلت نشد.

جمع زنانه فاطمه و دوستانش را، سکوت فرا گرفته بود، شاید آن‌ها حالا جواب سوال‌هایشان را کم کم پیدا می‌کردند...