اولین زنی که نوبل فیزیک را ربود

عاطفه میرافضل

ماري كوري در سال 1867 در لهستان متولد شد. در کودکی حافظه قوی و متفاوتی داشت تا آن جا که خواندن را وقتي تنها چهار سالش بود، آموخت. پدرش پروفسورعلوم بود و ابزارهايي كه در جعبه شيشه‌اي نگهداري مي‌كرد، ماري را مجذوب مي‌ساخت. ماري رؤياي دانشمند شدن را در سر مي‌پروراند و در همین راستا در سن 18 سالگي، به دليل فقر خانوادگي، معلم سرخانه شد و به خواهرش براي درس خواندن در پاريس كمك مالي مي‌كرد. بعدها خواهرش محبت و فداکاری او را جبران نمود و او را در تحصيل ياري کرد. در آن زمان، در لهستان دانشگاهي براي دختران وجود نداشت. بنابراين، در سال 1891، ماري به دانشگاه سوربن در پاريس رفت. او به قدري فقير بود كه تنها نان و كره مي‌خورد و لباس‌هاي كهنه‌اي را كه با خود آورده بود، مي‌پوشيد. هر روز تا ساعت 10 شب در كتابخانه درس مي‌خواند، پس از آن به اتاق سرد كوچكش مي‌رفت و تا ساعت 2 يا 3 صبح مطالعه مي‌كرد. ماري بعد از 4 سال، با پير كوري ؛ فيزيكدان مشهور، در سوربن ازدواج كرد. ماري و پير در تحقیقات و فعالیت‌های علمی خود، به دنبال عناصر جديد میگشتند. آن‌ها سنگ معدن اورانيوم را آسياب كردند، سپس آن را جوشاندند و با اسيدها و ساير مواد شيميايي مورد آزمايش قرار دادند. سرانجام پس از چهار سال كار سخت و مصرف چندين تن‌ سنگ معدن، يك دهم گرم راديوم خالص به دست آوردند. بدين ترتيب، آن‌ها نخستين عنصر راديواكتيو را كشف كرده بودند. در سال 1903، ماري، پير و يك دانشمند دیگربه دليل كشف راديوم و مطالعه راديواكتيويته، جايزه نوبل را در فيزيك از آن خود كردند. ماري كوري اولين زني بود كه جايزه نوبل فيزيك را مي‌برد. بعدها او يك جايزه نوبل ديگر هم در شيمي دريافت كرد. در زمان جنگ جهاني اول، ماري بر روي اشعه‌هاي X كار مي‌كرد. او باور داشت كه آن‌ها مي‌توانند در درمان بيماري‌هايي مانند سرطان مؤثر باشند. وي هيچ‌گاه از كشفياتش براي مال‌اندوزي استفاده نكرد چون معتقد بود کمک به بشریت در اولویت است. پي ير كوري نیز در مراسم اهداي نوبل گفته بود: «آيا گشايش رموز طبيعت كاري درست است يا خير؟ آيا بشر آمادگي استفاده از اين رموز را دارد؟ اكتشاف نوبل از مواد منفجره ما را به شك مي‌اندازد. اينك مواد منفجره در دست جنايتكاران است و باعث جنگ بين دولت‌ها مي شود. با وجود اين، من با نوبل هم عقيده‌ام كه گشايش رموز طبيعت روي هم رفته به نفع بشريت است»

گفته‌هاي كوري به ياد ماندني هستند. در اين زمان، پي ير 44 ساله و ماري 36 ساله بود. با وجود اين، بدن‌هايشان تحليل رفته و سلامت‌شان به خطر افتاده بود. 7 سال طول كشيد تا ماري توانست دكترايش را بگيرد و بالأخره تز دكتراي خود را در سال 1904 نوشت. در سال 1906 پیر کوری در ۴۷ سالگی به علت تصادف با درشکه درگذشت. مادام کوری پس از مرگ شوهرش به مطالعات خود ادامه داد و در سال ۱۹۱۰ موفق به تهیه رادیوم خالص شد. در این هنگام استاد سوربون و عضو آکادمی طب بود و در سال ۱۹۱۱ برای دومین بار به دریافت جایزه نوبل نائل شد. در اين دوران به اندازه كافي معروف شده بود و به همين دليل، دولت فرانسه پول كافي در اختيارش قرار داد و سرانجام آزمايشگاه مفصلي همچون نوشداروي پس از مرگ سهراب، به ماري کوری اعطا شد! مادام کوری ۲۵ سال بعد از مرگ شوهرش و در سن ۶۲ سالگی به دلیل ابتلا به سرطان خون درگذشت. مرگ وی به دلیل تحقیق بر روی رادیوم و به خاطر انتشار پرتو ایکس که ماده‌ای سرطان‌زا است، به وقوع پیوست.

در سال ۱۹۹۵، خاکستر جسد ماری کوری و همسرش پی‌یر از گورستانی کوچک به پانتئون منتقل شد. این کار برای بزرگ‌داشت زندگی و خدمات ماری کوری انجام شد.

مهم‌ترین دستاورد تلاش علمی کوری این است که پرتوهای رادیوم می‌توانند بافت‌های زنده اندامها را از بین ببرند. پژوهشگران علوم پزشکی به این وسیله می‌توانند غده‌ها و بافت‌های بدخیم را که در سرطان و همچنین بیماریهای پوستی و غدد ترشحی بروز می‌کنند، از بین ببرند.