مقدس اردبیلی عرض اندام نکرد

آیت‌الله مجتهدی

شیخ بهایی در زمان شاه عباس شیخ‌الاسلام ایران بود. قبر ایشان در حرم مشهد است. سر قبرش بروید و فاتحه‌ای بخوانید. سه عالم مشهور در مشهد هستند که خیلی‌ها متوجه نیستند. ما هر وقت به مشهد می‌رویم مقیدیم که سر مزار آن‌ها برویم. یکی از آن علما شیخ بهایی است که قبرش در خود حرم است. سر قبر او بروید و دعا بخوانید و قرآن بخوانید. بعضی از علما هم آنجا دفن هستند. یکی شیخ حر عاملی در گوشه صحن اسماعیل طلایی در زیر زمین است. عالم دیگر شیخ طبرسی است. آیت‌الله نخودکی هم در گوشه صحن اسماعیل طلایی است که غالبا به آنجا می‌روند و دعا می‌خوانند.

شیخ بهایی با شاه عباس یک سفری مشرف می‌شوند نجف در آنجا بین شیخ بهایی و مقدس اردبیلی سر موضوعی مباحثه می‌شود. شاه عباس هم نشسته و نگاه می‌کرد. در آن جلسه با این‌که حق به جانب مقدس اردبیلی بود اما مقدس حق را به شیخ بهایی می‌دهد و جلوی شاه عباس عرض اندام نکرد که من مثلا... بحثی نمی‌شود و مجلس به نفع شیخ بهایی تمام می‌شود. فردای آن روز مقدس اردبیلی تو کوچه با شیخ بهایی رو به رو می‌شود و به شیخ بهایی می‌فرماید: آن مطلبی که شما دیشب فرمودید به این دلیل و به آن دلیل اینطور نیست و اینطور هست که من می‌گویم. شیخ بهایی فرمود: چرا دیشب این را نفرمودید؟ مقدس می‌گوید: دیشب می‌توانستم بگویم ول چون شما سیخ الاسلام ایران هستید و پیش شاه محترمی اگر من می‌گفتم شما پیش شاه کوچک می‌شدید و این به ضرر اسلام بود.

حاضر شده بود خودش را خرد کند تا شیخ بهایی کوچک نشود. این‌ها درس اخلاق است... عیب کار ما این است که وقتی انسان استاد اخلاق نبیند و نفسش تربیت نشده باشد به این چیزها اهمیت نمی‌دهد. مقدس اردبیلی عالم مهمی بود. قبرش در نجف است. وقتی می‌خواهید به حرم مشرف شوید دست چپ مقدس اردبیلی و دست راست علامه حلی. مثل دو دربان این طرف و آن طرف در حرم هستند.

...