در منظومه‌ی فکری اسلام، جامعه مجموعه‌ای از افراد پراکنده نیست، بلکه پیکری زنده و به‌هم‌پیوسته است که سلامت یا بیماری هر جزء آن، بر کل مجموعه اثر می‌گذارد. از همین رو، اسلام برای پاسداری از ایمان، اخلاق، عدالت و کرامت انسانی، تنها به عبادت‌های فردی بسنده نکرده، بلکه سازوکارهایی اجتماعی و تربیتی را نیز پیش‌بینی کرده است. یکی از مهم‌ترین این سازوکارها، امر به معروف و نهی از منکر است. این فریضه، نه یک توصیه‌ی حاشیه‌ای، بلکه از ارکان حفظ حیات معنوی جامعه اسلامی به شمار می‌رود؛ زیرا اگر خوبی‌ها به فراموشی سپرده شوند و زشتی‌ها بدون مانع گسترش یابند، جامعه به‌تدریج دچار فروپاشی اخلاقی، بی‌تفاوتی جمعی و زوال هویت دینی می‌شود. هنگامی که صحبت از «امر به معروف و نهی از منکر» به میان می‌آید، که بی‌شک یکی از ارکان بنیادین و فریضه‌های اساسی در دین مبین اسلام محسوب می‌شود، ممکن است برای بسیاری از افراد، عبارت «واجبِ فراموش شده» شود. این وظیفه‌ی الهی که رسالتی خطیر در راستای سلامت فردی و اجتماعی بر دوش دارد، نباید در هیاهوی زندگی مدرن و مشغله‌های روزمره به ورطه‌ی فراموشی سپرده شود. در واقع، وظیفه‌ی همگانی ما حکم می‌کند که تمام توان و تلاش خود را مصروف آن داریم تا این اصل حیاتی، یعنی «گسترش خوبی‌ها و منع شیوع بدی‌ها»، همواره در کانون توجه جامعه باقی مانده و به فراموشی سپرده نشود. برای دستیابی به این هدف والا و تضمین اثربخشی این فریضه، ضروری است که پیش از هر اقدامی، با دقت و تأمل، به شناخت عمیق «شرایط و لوازم» اجرای صحیح این واجب الهی و پراهمیت بپردازیم. فراتر از صرف شناخت، آشنایی با «ظرافت‌های» پنهان و آشکار در اجرای این فریضه، امری اجتناب‌ناپذیر است. این ظرافت‌ها شامل نحوه‌ی بیان، زمان‌بندی مناسب، انتخاب لحن گفتار، درک روحیات مخاطب، و پرهیز از هر گونه برخوردی است که می‌تواند نتیجه عکس داده و فرد را از مسیر حق دورتر سازد. غفلت از این جزئیات می‌تواند اجرای یک فریضه‌ی مهم را به امری ناخوشایند و حتی مخرب تبدیل کند. لذا یادگیری مستمر و تعمیق دانش در این زمینه، گام نخست برای احیای این «واجب فراموش شده» و بازگرداندن آن به جایگاه واقعی‌اش در جامعه است.» این نوشتار تلاشی است برای کمک به تبدیل واجب فراموش شده به واجب فراموش نشدنی!

عید سعید غدیر خم، تنها یک واقعه‌ی تاریخی برای ثبت در تقویم مسلمانان نیست؛ غدیر، نقطه‌ی تلاقی «رسالت»، «ولایت»، «نبوت» و «امامت» و روز تثبیت استمرار هدایت الهی تا عصر حاضر به‌عنوان ولایت فقیه و در انتظار ظهور منجی بشریت بودن است. در این میان، آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته، نقش پررنگ و اثرگذار زنان در صیانت از این حقیقت بزرگ و در تداوم مسیر ولایت در طول تاریخ است. تاریخ اسلام و ایران، سرشار از روایت زنانی است که نه در حاشیه، بلکه در متن حوادث ایستادند؛ زنانی که با بصیرت، شجاعت، صبر و ایثار، حماسه آفریدند و در بزنگاه‌های سرنوشت‌ساز، جهت حرکت جامعه را تعیین کردند. امروز نیز در جمهوری اسلامی ایران، جلوه‌های نوینی از این حضور حماسی را در صحنه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و ملی مشاهده می‌کنیم؛ به‌ویژه در تجمعات شبانه دفاع از وطن که با حضور پرشور زنان، رنگ و بویی تازه از مسئولیت‌پذیری اجتماعی و ولایت‌مداری به خود گرفته است. در این نوشتار، به‌مناسبت عید سعید غدیرخم، مروری بر نقش زنان ولایت‌مدار از صدر اسلام تاکنون و پیوند این میراث تاریخی با حضور آگاهانه زنان ایرانی در دفاع از هویت دینی و ملی خواهیم داشت.

در روزگاری که غرق در سیلاب اطلاعات سطحی و شتاب‌زده‌ایم؛ سیلی که به‌ویژه در گستره‌ی وسیع و حتی ولنگار فضای مجازی، ذهن‌های ما را به شکلی گزنده و پیوسته اشباع می‌کند، اما در مقابل، اندیشه‌ها را به طرز نگران‌کننده‌ای کم‌عمق و سطحی ساخته است، بازگشت به دنیای شگفت‌انگیز و پرمحتوای کتاب، دیگر صرفاً یک توصیه‌ی فرهنگی از سر تشریفات یا یک گزینه‌ی لوکس تفننی نیست. بلکه این بازگشت، به یک ضرورت حیاتی و تمدنی بدل شده است. جامعه‌ای که در آرزوی دستیابی به عمق، ریشه‌داری، آرامش پایدار، خلاقیت‌های نوآورانه و پیشرو بودن در عرصه‌های مختلف است، هیچ راه گریزی جز آشتی دوباره با کتاب و دنیای بیکران دانش و معرفت آن ندارد. در این میان، نقش و جایگاه زنان در این فرآیندِ حیاتی، نقشی انکارناپذیر، بنیادین و تعیین‌کننده است. کتاب‌خوانی زنان، به هیچ عنوان نباید و نمی‌تواند به‌عنوان یک عادت صرفاً فردی، یک فعالیت شخصیِ انزواطلبانه یا صرفاً یک سرگرمی برای گذران وقت تلقی شود. بلکه این عمل، در حقیقت، نوعی سرمایه‌گذاریِ بلندمدت، هوشمندانه و چندوجهی است که ثمرات آن نه‌تنها برای خودِ فرد مفید است، بلکه نسل‌های آینده، بنیان خانواده و کل پیکره‌ی فرهنگ عمومی جامعه را نیز در بر خواهد گرفت. زن، در بطن و مرکزیت ساختار خانواده، به‌عنوان محور اصلی انتقال ارزش‌های بنیادین، پایه‌های اخلاقی و هنجارهای اجتماعی عمل می‌کند. او کسی است که ذائقه‌ی فرهنگی نسل نو را شکل می‌دهد، سلیقه‌ها را می‌پروراند و اولین و مهم‌ترین معلم کودک، درست از لحظات نخستین تولد و ورود به این دنیاست. حال، تصور کنید اگر این محور کلیدی، این کانون گرم خانواده، با نور آگاهی، دانایی و مطالعه‌ی مستمر روشن و تزئین شود؛ اگر ذهن و روح زن با مفاهیم عمیق و نگاه‌های ژرف کتاب‌ها تغذیه گردد، در چنین حالتی، بی‌شک خانه از یک فضای صرفاً فیزیکی، به مدرسه‌ای زنده، پویا و الهام‌بخش بدل خواهد شد و جامعه نیز، به‌دنبال این تحول خانوادگی، به باغی پربار از اندیشه‌های شکوفا و فرهنگ متعالی مبدل خواهد گشت. فصل بهار، که با طبیعت دل‌انگیز و نو شدن جهان همراه است، هم‌زمان موعد پربرکت برگزاری نمایشگاه‌های کتاب نیز می‌باشد. این ایام، فرصتی مغتنم و استثنایی است برای ما تا عهدی دوباره با دانایی ببندیم؛ فرصتی است تا با تأمل و اندیشه، از خود بپرسیم و ارزیابی کنیم که سهم واقعی کتاب و کتاب‌خوانی در تار و پود زندگی روزمره‌ی ما چقدر است؟ و به‌طور ویژه، چه اندازه زنان ما، آن هم در جایگاه حساس و خطیر مادری که آینده‌سازان این مرز و بوم را تربیت می‌کنند، انگیزه، اهتمام و برنامه‌ریزی مشخصی برای مطالعه و کتاب‌خوانی دارند؟ این پرسش‌ها، کلیدهایی هستند برای گشودن درهای فهم عمیق‌تر اهمیت این موضوع.

حضور معجزه‌گون مردم در خیابان به تعبیر رهبر عزیزمان در پیامی که به مناسبت روز معلم و روز کارگر صادر فرمودند روزبه‌روز بیشتر از گذشته دنیا را متوجه خود ساخته است. ملتی که مبعوث شده و قیام کرده‌اند بیش از دو ماه است که خیابان را رها نکرده و هم‌پای میدان رزم، شعار مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل را بلندتر از قبل فریاد می‌زنند. یکی از ابعاد مهم این معجزه، نقش‌آفرینی همه‌ی اقشار از زن و مرد و کودک و نوجوان در تجمعات شبانه و این جهاد خیابانی است. هر فردی دقایقی پرچم به دست می‌گیرد و بدون توجه به دیگران وظیفه‌ی خود را در میان سیل خروشان جمعیت انجام می‌دهد و می‌رود و جالب آن‌که خیابان خالی هم نمی‌شود. هرچند افرادی را به‌صورت تک‌تک می‌توان در تجمعات دید اما وجه غالب این جهاد خیابانی حضور خانوادگی است. موضوع این نوشتار بررسی اهمیت این جهاد از یک سو و تبیین نقش زنان به‌عنوان محور خانواده از سوی دیگر است.

یکی از برجسته‌ترین و ماندگارترین شعارهایی که در طول تاریخ معاصر کشورمان از سوی مردم مؤمن، آزاده و انقلابی در بزنگاه‌های مهم سیاسی و اجتماعی با صدایی رسا و بلند در سراسر میهن طنین‌انداز شده، شعار پرآوازه‌ی «مرگ بر آمریکا» است. این شعار، تنها یک جمله‌ی احساسی یا هیجانی نیست؛ بلکه بیان‌گر یک موضع عمیق اعتقادی، سیاسی و انسانی در برابر نظام سلطه و استکبار جهانی محسوب می‌شود. هیچ تردیدی وجود ندارد که در محتوای این شعار، تمرکز و تأکید بر مردم عادی آمریکا نیست، بلکه مقصود اصلی و جهت‌گیری این شعار متوجه رژیم حاکم، ساختار سیاسی مستکبر و دولت سلطه‌جوی آمریکاست. همان دولتی که در طول بیش از دو قرن، در بیش از دویست جنگ و درگیری نظامی نقش مستقیم یا غیرمستقیم ایفا کرده و با حمایت از متجاوزان و ستمگران، رنج و ستم فراوانی را بر ملت‌های آسیب‌پذیر و مظلوم جهان تحمیل نموده است. این شعار، بیان‌گر شور انقلابی همراه با شعور، بینش و بصیرت عمیق ملت ایران است. مردمی که از دل تاریخ و آموزه‌های دینی خود آموخته‌اند در برابر ظلم، فساد، تجاوز و استکبار بی‌تفاوت نباشند و با اراده‌ای راسخ فریاد اعتراض خویش را جهانی سازند. شعار «مرگ بر آمریکا» نه‌تنها یک نماد سیاسی، بلکه انعکاسی از ایمان، عقلانیت و آگاهی تاریخی ملت ایران است که بر پایه‌ی آموزه‌های قرآنی و منطق عقلانی شکل گرفته است. نسل جدید، یعنی جوانان و نوجوانانی که روزهای آغازین انقلاب شکوهمند اسلامی را به چشم ندیده‌اند، باید از طریق ابزارهای آموزشی، فرهنگی و تبلیغی، اعم از رسانه‌ها، منابر، مدارس و دانشگاه‌ها، با فلسفه‌ی شکل‌گیری، مبانی دینی و شواهد تاریخی این شعار آشنا شوند. آشنایی آنان با پشتوانه‌های اعتقادی و منطقی این شعار سبب خواهد شد تا توطئه‌ی دشمنان که با تمام توان در پی کمرنگ‌کردن و بی‌اثر نمودن این شعار هستند، ناکام و بی‌ثمر بماند. هرچند در سال‌های اخیر، با اقدامات خصمانه و تجاوزکارانه‌ی آمریکا و رفتارهای جنایت‌کارانه‌ی رژیم صهیونیستی به‌ویژه در دو جنگ تحمیلی دوم و سوم علیه کشورمان، درک ضرورت و مقبولیت این شعار بسیار آسان‌تر از گذشته شده است؛ اما بازخوانی و مرور دلایل قرآنی، تاریخی و عقلانی مرتبط با این شعار، می‌تواند نقش مهمی در افزایش آگاهی، تقویت ایمان سیاسی و استحکام بصیرت اجتماعی ملت شریف ایران ایفا کند. در واقع، فهم عمیق‌تر این شعار و بازتبیین آن برای نسل‌های جدید نه‌تنها به استمرار روح مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم خواهد انجامید، بلکه می‌تواند عامل وحدت، بیداری و عزت بیشتر در میان فرزندان این سرزمین باشد.

از زمانی که ملت مقاوم و صبور و مبعوث ایران، با اراده‌ای پولادین و ایمانی راسخ، قدم در عرصه‌ی نبردی سرنوشت‌ساز گذاشته‌اند، حدود دو ماه می‌گذرد؛ نبردی که در آن، تمامی دنیای کفر در برابر ملت ما صف‌آرایی کرده است. حالا اگرچه چهل روز عزای عمومی به‌صورت رسمی پایان یافته، اما هنوز پژواک حماسه و ایثار در میان اشک‌های حسرت و اندوه طنین‌انداز است و فرصت کافی برای بروز و ظهور بغض عمیق فروخورده در دل‌ها، بابت فقدان رهبر شهید و عزیزمان و همچنین سایر شهدای گران‌قدر، به‌طور کامل فراهم نشده است. در طول این مدت، همراه و همگام با رزمندگان دلاور که در کنار لانچرها، قامت برافراشته‌اند، مردم صبور و شاکر ایران نیز با حضور پرشکوه خود در خیابان‌ها، دشمن را خسته و درمانده ساخته و مانع از تحقق اهداف شوم و پلید آنان گردیده‌اند. این مقاومت مثال‌زدنی و بصیرت شگرف مردم، باعث حیرت دوستان و یأس دشمنان شده است. این ملت بزرگ، از همان روزهای نخست پیروزی انقلاب اسلامی و به‌ویژه در این جنگ تحمیلی اخیر، سنت‌های الهی را به وضوح لمس کرده و با تمام وجود به آن‌ها باور یافته‌اند. آنان به خوبی دریافته‌اند که اگر با پیروی از قوانین و سنن الهی گام بردارند، وعده‌های صادق خداوند یکی پس از دیگری محقق خواهد شد و پیروزی‌های بزرگ و غیرقابل تصور رقم خواهد خورد. رهبر شهید و عزیزمان نیز در تیرماه سال 1401، در دیدار با رئیس و مسئولان قوه قضائیه، با اشاره به همین نکته کلیدی فرمودند: «دشمن نمی‌تواند بفهمد که چرا، علّت چیست که جمهوری اسلامی هر دفعه از زیر بار این همه فشار می‌تواند بلند شود، بایستد، سینه سپر کند، راه خودش را ادامه بدهد؛ این را نمی‌فهمد. این‌ها نتوانستند بفهمند که در عالم بشر غیر از محاسبات و مناسبات سیاسی، یک محاسبات و مناسبات دیگری هم وجود دارد که آن‌ها قادر به فهم آن نیستند؛ آن‌ها سنت‌های الهی است.» بر این اساس، از میان سنت‌های مشهور الهی مانند سنت ابتلاء (آزمایش بندگان)، پاداش و کیفر و بسیاری دیگر، مرور و بررسی دو سنت از مهم‌ترین سنت‌های الهی، که یکی به جبهه‌ی حق و دیگری به جبهه‌ی باطل و کفر مربوط می‌شود، موضوع اصلی این نوشتار را تشکیل می‌دهد تا با درک عمیق‌تر این قوانین الهی، بتوانیم مسیر پیروزی و سربلندی را با صلابت بیشتری طی نماییم.

در طول تاریخ، جوامع بشری همواره در معرض دشواری‌ها، بحران‌ها و آزمون‌هایی قرار گرفته‌اند که توان و ظرفیت واقعی آن‌ها را آشکار می‌کند. مقاومت، صبر، یکپارچگی و از خودگذشتگی، واژگانی‌اند که در بطن تجربه‌های تاریخی بسیاری از ملت‌ها معنا پیدا می‌کنند؛ خصوصاً زمانی که جامعه با شرایط ویژه‌ای چون تهدید، فشار، جنگ یا بحران‌های سخت اجتماعی روبرو می‌شود. بررسی تاریخی نشان می‌دهد که ملت‌ها، بسته به شرایط فرهنگی، پیوندهای اجتماعی، باورهای جمعی و تجربه‌های تاریخی خود، به شیوه‌های گوناگون به این چالش‌ها پاسخ می‌دهند. در این میان، ملت ایران با پیشینه‌ای هزاران‌ساله، حتی برتر از جامعه صدر اسلام نمونه‌هایی جالب ‌توجه از نقش مردم در مقاومت و هم‌بستگی اجتماعی را به جهانیان عرضه کرده است. حضور شبانه و معجزه‌گون مردم در خیابان‌ها آن هم نه فقط در شهرهای بزرگ و میادین اصلی بلکه در عمق روستاهای دور از پایتخت یک نمونه از این برتری است. شاید به همین دلیل بود که امام خمینی‌ره در وصیت‌نامه‌ی الهی ـ سیاسی خود فرمود: «من با جرأت مدعی هستم که ملت ایران و توده‌ی میلیونی آن در عصر حاضر بهتر از ملت حجاز در عهد رسول‌الله‌‌صلی‌الله‌علیه‌وآله و کو

ماه رمضان، نه‌تنها یک ماه تقویمی، بلکه یک میعادگاه معنوی است؛ ماهی که قرآن کریم در آن نازل شد تا چراغ هدایت انسان باشد و خداوند سبحان، مؤمنان را به ضیافتی بزرگ فراخواند. این ماه، عرصه‌ای است برای تمرین خودسازی و تزکیه‌‌ی نفس، جایی که روزه به‌عنوان یک فرمان الهی، ما را از تعلقات جسمانی جدا می‌سازد. روزه، در نگاه اول، تمرینی فردی است؛ امتناع از خوردن و نوشیدن که ظاهری ساده دارد، اما باطنی عمیق را هدف قرار داده است. با این حال، شایستگی این عبادت بزرگ زمانی آشکارتر می‌شود که اثرات آن از مرزهای فردی فراتر رفته و به‌اصلاح ساختار اجتماع بپردازد. اسلام، دین اعتدال و عدالت است و عبادات ما باید آینه‌ی این اصول باشند. در این میان، فرهنگ افطاری ساده نه فقط یک سبک زندگی، بلکه تجلی عملی حکمت روزه‌داری و نماد برجسته‌ای از عدالت و همدلی در جامعه است.

دخانیات، اعم از سیگار و قلیان، در ظاهر ممکن است به شکل یک سرگرمی زودگذر، یک عادت روزمره برای رفع خستگی یا حتی یک ابزار تعامل اجتماعی در محافل خاص جلوه کند؛ اما در بطن و عمق جامعه‌ی ما، این پدیده در حقیقت یک بحران خاموش و عمیق است که سلامت فردی و انسجام خانواده را هدف قرار داده است. نگاهی گذرا به فضای عمومی جامعه، از کوچه‌ها و خیابان‌ها گرفته تا سفره‌خانه‌های سنتی و حتی محیط‌های به ظاهر روشن‌فکرانه‌ی دانشگاهی، نشان می‌دهد که دود سیگار و قلیان به یک نشانه غم‌انگیز از تغییرات منفی در سبک زندگی ایرانی بدل شده است. این پدیده که در دهه‌های پیشین به‌وضوح نشانه‌ی بی‌فرهنگی یا اضمحلال اخلاقی تلقی می‌شد، متأسفانه امروزه در یک چرخش نگران‌کننده، گاه به اشتباه به‌عنوان نمادی از «مدرن بودن»، «آزادفکری» یا حتی «استقلال‌طلبی زنانه» تعبیر می‌شود و این دقیقاً همان نقطه ورودی و محل استقرار اثرگذاری تهاجم فرهنگی دشمن محسوب می‌گردد. در چارچوب فرهنگ غنی و اصیل ایرانی و اسلامی که همواره زن را به‌عنوان سرچشمه‌ی پاکی، سلامت، کانون گرم خانواده و پرورش‌دهنده‌ی نسل‌های آینده معرفی کرده است، رواج دخانیات در میان زنان و دختران، فراتر از یک آسیب فردی بوده و یک تهدید تمدنی محسوب می‌شود. تهدیدی که هم‌زمان سلامت جسمی او را به خطر می‌اندازد، روح و روانش را مکدر می‌سازد، بنیان خانواده‌اش را سست می‌کند و در نهایت، آینده‌ی ملت را مورد خدشه قرار می‌دهد. خداوند متعال در قرآن کریم، بر حفظ جان، سلامت و پرهیز از اتلاف نعمت‌های الهی تأکید فراوان دارد. اسلام، به‌عنوان دین فطرت و عقلانیت، هرگونه عملی را که موجب اتلاف مال، نابودی سلامت جسم و روان، و به خطر انداختن نسل آینده شود، به‌شدت مردود می‌داند؛ و دخانیات با همه‌ی مواد سمی و اثرات مخربش، مصداق روشن این نهی الهی است، زیرا مصداق کامل مفهوم قرآنی (و لا تُلقوا بِأیدیکُم اِلی التّهلُکة) در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره (خود را به دست خود به هلاکت نیندازید) می‌باشد. البته این گفتار و تمرکز بر زنان به‌هیچ‌وجه به معنای نادیده گرفتن آسیب مهلک سیگار برای مردان نیست؛ دخانیات برای همه‌ی آحاد جامعه مضر است و مردان نیز در این آسیب شریکند. با این وجود، با توجه به نقش کلیدی و جایگاه محوری زن در حفظ سلامت، تربیت عاطفی و پرورش نسل سالم در خانواده و همچنین با در نظر گرفتن دخترانی که قرار است در آینده مادر باشند و ستون خانواده را تشکیل دهند، نگاهی مهم‌تر، عمیق‌تر و آسیب‌شناسانه‌تر به رواج این فرهنگ ناشایست و بیگانه در میان بانوان جامعه اسلامی اجتناب‌ناپذیر است. تحلیل این پدیده نشان می‌دهد که نفوذ این سم مهلک در جامعه‌ی زنان یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه یک برنامه‌ریزی هدفمند است. غربی‌ها و جریانات فرهنگی معاند، آنجا که قصد ترویج فرهنگ مصرف‌گرایی و تضعیف بنیان‌های اخلاقی جوامع اسلامی را داشتند، سرمایه‌گذاری عمیقی بر روی جامعه‌ی زنان متمرکز کردند. در این میان، بزرگ‌ترین شرکت‌های چندملیتی تولید سیگار در ایالات متحده، با هوشمندی شیطانی، سیگار را به‌دلیل شکل ظاهری خاص خود، به نمادی از ستون اعتراض، نافرمانی مدنی و نفی سنت‌ها در میان جنبش‌های زنان در قرن بیستم تبدیل کردند و زنان را به‌طور سیستماتیک تشویق به استفاده از آن در راهپیمایی‌های اجتماعی و اعتراضی خود نمودند و در این راه متأسفانه بسیار موفق عمل کردند. این نسخه‌ی فریبنده و مسموم، اکنون با اشکال جدید و با قیمتی ارزان‌تر برای کشورهای متمدن و بافرهنگی چون ایران عزیز اسلامی تجویز شده است. این ترویج هدفمند، از طریق رسانه‌ها، فیلم‌ها و القائات کاذب اجتماعی، به‌صورت یک حمله‌ی نرم به نجابت و سلامت زنان و در نتیجه سلامت جامعه صورت می‌پذیرد و به همین دلیل است که مقابله با آن، از جنبه‌های فقهی و فردی فراتر رفته و به یک وظیفه‌ی اجتماعی و جهاد تبیین تبدیل می‌شود.

حجاب، به‌عنوان یکی از احکام بنیادین و آشکار شریعت اسلام، همواره موضوعی بوده که در صدر مباحث فقهی، اجتماعی و سیاسی جوامع اسلامی قرار داشته است. این امر، با وجود جایگاه رفیع شرعی آن در قرآن کریم و سیره‌ی نبوی، در زمانه‌ی کنونی به طرز عجیبی در کانون توجه عمومی قرار گرفته است، تا جایی که تبدیل به میدان نبردی ایدئولوژیک شده است. از میان مجموعه‌ی گسترده و فراگیر احکام الهی، اگر قرار بر رتبه‌بندی باشد، مواردی مانند نماز (ستون دین) و روزه در جایگاه‌های بالاتری قرار می‌گیرند و گستره‌ی قوانین مرتبط با آن‌ها نیز بیشتر است. به‌عنوان مثال، در روایت منسوب به امام صادق‌علیه‌السلام، تنها برای نماز که عمود خیمه‌ی دین است، بیش از چهار هزار حکم شرعی جزئی در شرع مقدس ذکر شده است. این حجم عظیم از احکام فقهی نشان می‌دهد که در منظومه‌ی فقه اسلامی، نماز از نظر حجم و عمق مباحث، دارای اهمیتی بی‌بدیل است. با این حال، امروز حجاب است که تیتر اخبار می‌شود و حتی محور مناقشات اجتماعی و سیاسی است. چرا این تغییر جایگاه رخ داده است؟! پاسخ به این سؤال، در نگاهی عمیق به تاریخ فقه و تحولات اجتماعی ـ سیاسی به‌وضوح نمایان می‌گردد. جایگاه یک حکم شرعی در اذهان عمومی لزوماً با جایگاه رتبه‌ای آن در فقه محض هم‌خوانی ندارد، بلکه تحت تأثیر متغیرهای تاریخی و سیاسی قرار می‌گیرد. در همین فهرست بلندبالای احکام شرعی، جایگاه حکم مربوط به استعمال تنباکو در رتبه‌بندی اولیه‌ی فقهی شاید حتی جزء ۱۰۰ حکم اول هم نباشد؛ با این حال، به‌واسطه‌ی فتوای تاریخی و بسیار مهم مرحوم میرزای شیرازی، این موضوع یک صعود بسیار بلند در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی تجربه کرد و استفاده از آن در مقطعی خاص، محاربه با امام زمان‌عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف قلمداد شد. این مثال تاریخی به خوبی نشان می‌دهد که چگونه یک حکم شرعی، به‌دلیل مقابله با منافع استعماری، از جایگاه ذاتی خود فراتر رفته و به نماد مبارزه تبدیل می‌شود. همین اصل در مورد واجب شرعی یعنی حجاب نیز صادق است. حجاب در این دوران، نه صرفاً یک تکلیف فردی، بلکه تبدیل به نماد اصلی اسلام شده است؛ البته اسلام ناب که همان اسلام سیاسی و اصیل است. اهمیت امروز حجاب دو وجه دارد: اول، جنبه شرعی که آن را واجب می‌داند؛ دوم، جنبه راهبردی و نمادین که دشمنان دین آن را به‌رسمیت شناخته‌اند. اگر به محتوای رسانه‌ها و نشریات معتبر خارجی نگاه کنیم، هنگامی که قصد دارند تصویری از یک مسلمان متعهد یا هویت دینی را به نمایش بگذارند، اغلب با تصویر بانویی محجبه روبرو می‌شویم. این نشان می‌دهد که دشمنان مرزهای اعتقادی ما، حجاب را «دیوار برلین» فکری و فرهنگی خود فرض کرده‌اند؛ دیواری که با شکستن آن، گمان می‌برند می‌توانند به اصل دین، به خصوص ارکان هویتی آن، صدمه بزنند. هرچند این آرزو را به فضل الهی و با بصیرت جامعه ایمانی، به گور خواهند بُرد، اما این جنگ روانی اهمیت این حکم را در عرصه‌ی عمومی دوچندان ساخته است.