علم بهتر است یا ثروت؟
یادش بخیر؛ دوران مدرسه یکی از موضوعات محبوب انشاء همین بود: «علم بهتر است یا ثروت؟» ما هم خیلی شیک و رسمی می‌نوشتیم: «واضح و مبرهن است که علم برتر از ثروت است؛ زیرا انسان با علم می‌تواند دکتر، مهندس یا معلم شود و به‌وسیله علم، ثروت هم به دست آورد.»
نویسنده :
معصومه جمشیدی
یادش بخیر؛ دوران مدرسه یکی از موضوعات محبوب انشاء همین بود: «علم بهتر است یا ثروت؟»
ما هم خیلی شیک و رسمی می‌نوشتیم: «واضح و مبرهن است که علم برتر از ثروت است؛ زیرا انسان با علم می‌تواند دکتر، مهندس یا معلم شود و به‌وسیله علم، ثروت هم به دست آورد.»
آن روزها جواب برایمان روشن بود. درس می‌خواندی، مدرک می‌گرفتی، شغل پیدا می‌کردی و لابد ثروت هم خودش راه خانه را پیدا می‌کرد!
حالا که به آن انشاءها فکر می‌کنم، نه اینکه علم بی‌ارزش شده باشد؛ جامعه هنوز به پزشک، مهندس، معلم و استاد دانشگاه نیاز دارد. اما مدرک دیگر به‌تنهایی تضمین‌کننده‌ی آینده نیست.
چندی پیش یکی از وسایل خانه خراب شد. این روزها قیمت لوازم خانگی آن‌قدر بالا رفته که آدم برای وسایل خانه هم دلش شور می‌زند؛ چون خراب شدن یک یخچال یا لباسشویی می‌تواند حساب و کتاب یک سال خانواده را به هم بریزد.
شماره تعمیرکار را پیدا کردیم و وقت گرفتیم. وقت گرفتن از تعمیرکار هم کم‌کم شبیه وقت گرفتن از پزشک متخصص شده است!
آقا آمدند، دستگاه را یک نگاه کردند و تشخیص دادند فلان قطعه خراب شده است. هزینه‌ی تشخیص و رفت‌وآمد را هم جداگانه حساب کردند؛ هنوز تعمیر اساسی انجام نشده بود!
من و همسرم فقط به هم نگاه کردیم.
چند هفته بعد، قطعه پیدا شد و تعمیرکار برگشت و دستگاه را درست کرد. هزینه‌ی تعمیر هم چندین میلیون تومان شد؛ برای وسیله‌ای که چند سال پیش شاید با همین پول می‌شد یک نمونه‌اش را خرید.
البته از تعمیرکار ناراحت نیستم. اتفاقاً به او احترام می‌گذارم. او سال‌ها یک فن یاد گرفته، کارش را بلد است و امروز از همان مهارت زندگی‌اش را می‌چرخاند.
همان‌جا به پسرم فکر کردم.
هم من و هم پدرش به او می‌گوییم: «درس بخوان و هر رشته‌ای را که دوست داری انتخاب کن.» ما مخالف دانشگاه نیستیم؛ برعکس، علم و دانش را ضروری می‌دانیم. اما در کنار تحصیل، یک چیز را برای زندگی امروز ضروری می‌دانیم: مهارت.
جوانی که از دوران نوجوانی یا دانشجویی یک مهارت واقعی یاد بگیرد، می‌تواند زودتر وارد بازار کار شود، درآمد داشته باشد و دست‌کم بخشی از هزینه‌های زندگی خودش را تأمین کند.
دیگر نباید به بچه‌ها بگوییم حتماً باید دکتر یا مهندس شوند. بگوییم: «هر رشته‌ای را که دوست داری بخوان، اما یک مهارت کاربردی هم یاد بگیر.»
جامعه فقط به مدرک‌دارها نیاز ندارد؛ به آدم‌های کاربلد هم نیاز دارد؛ کسانی که بتوانند تعمیر کنند، بسازند، نصب کنند و گرهی از کار دیگران باز کنند.
پاسخ امروزبه موضوع قدیمی این است:
علم را برای دانستن بیاموز و مهارت را برای زندگی.
مدرک را بگیر؛ اما دستت را هم به کار بینداز.
احتمالاً روز مدرکت روی دیوار باشد ولی همان دستِ ماهر، قاتق نانت شود.
سال شصت و یکم-شماره 2962